Thiết kế web bởi Expro Việt Nam

Thao túng BCTC và những điều nhà đầu tư cần lưu ý

Chủ Nhật, 3 Tháng Tư , 2022
Hành động gian lận BCTC được thực hiện qua các thao tác của kế toán với sự chỉ đạo, hỗ trợ từ nhà quản lý, lãnh đạo cấp cao của DN nhằm tạo ra thông tin có lợi ở những thời điểm khác nhau như: điều chỉnh doanh thu, thu nhập, gia tăng hoặc cắt giảm chi phí… Những thủ thuật và thao tác trên có thể được gọi với nhiều tên khác nhau là kế toán sáng tạo, kế toán tiêu cực, thao túng kế toán… nhưng bản chất đều làm thay đổi trọng yếu các chỉ tiêu trên BCTC gây ảnh hưởng tới quyết định của người sử dụng thông tin.
Thế giới đã có nhiều sự vụ thao túng BCTC nổi tiếng như: Lợi nhuận Toshiba được phóng đại hơn 1 tỷ USD (2014) thông qua việc cắt giảm chi phí cho các dự án dài hạn, các CEO của Toshiba còn gây áp lực lớn lên cấp dưới để đạt được mục tiêu doanh số, hoãn lỗ hoặc đẩy doanh số bán hàng cao hơn so với thực tế. Cùng với đó, trường hợp Olympus gian lận kế toán 1,7 tỷ USD (2011) với việc tạo ra một kế hoạch với hàng loạt các công ty vệ tinh để chuyển lỗ ra khỏi bảng cân đối kế toán. Các công ty đặt tại Quần đảo Cayman đã được mua lại thông qua phí mua bán sáp nhập với mức giá rất cao. Một phi vụ đặc biệt nữa là tập đoàn công nghệ Satyam thừa nhận phần lớn tài sản và lợi nhuận của công ty hoàn toàn là giả mạo. Trong số 53,6 tỉ rupee tiền mặt và số dư tài khoản ngân hàng mà Satyam công bố là tài sản ở cuối quý 2/2008, có tới 50,4 tỉ rupee, tương đương 1 tỉ USD, là không hề tồn tại.
Hình ảnh LNST của TTF sau khi BCTC bị phát hiện gian lận. Nguồn: Cafef
Hình ảnh LNST của TTF sau khi BCTC bị phát hiện gian lận. Nguồn: Cafef
Việt Nam cũng có các vụ thao túng lớn như: Công ty Cổ phần Tập đoàn Kỹ nghệ Gỗ Trường Thành (MCK: TTF) tạo doanh thu ảo mà thực tế không giao hàng và không có hàng trong kho. Kết quả là giá cổ phiếu giảm 63% khi hành vi thao túng BCTC bị phát hiện, hàng tồn kho 6 tháng đầu năm 2016 bốc hơi 980 tỷ đồng, các khoản phải thu ngắn hạn với mức giảm 218 tỷ đồng. Dược Viễn Đông (MCK: DVD) là một trường hợp khác đã bị Sở Giao dịch Chứng khoán TP. HCM (HOSE) hủy niêm yết khi tạo doanh thu ảo, giả mạo hồ sơ chào bán cổ phiếu ra công chúng, thao túng giá cổ phiếu khi phát hành cổ phiếu ra công chúng giai đoạn tháng 12/2009 đến 8/2011…
Với việc lợi dụng tâm lý nhà đầu tư quan tâm tới lợi nhuận và mức sinh lợi kỳ vọng từ giá cổ phiếu của các công ty khi niêm yết, các DN luôn tìm cách thổi phồng doanh thu, giảm chi phí và thổi phồng lợi nhuận tương ứng.
NHỮNG LƯU Ý KHI NHÀ ĐẦU TƯ PHÂN TÍCH THÔNG TIN TRÊN BÁO CÁO TÀI CHÍNH
1. Kiểm tra phần đánh giá từ kiểm toán viên và cần lưu ý những đánh giá được ghi chú như sau: Chấp nhận từng phần (Báo cáo có sai sót trọng yếu hoặc bị giới hạn công tác kiểm toán); Không chấp nhận hoặc ý kiến trái ngược (Báo cáo có sai sót trọng yếu và phản ánh không trung thực, không hợp lý); Ý kiến từ chối hoặc không thể đưa ra ý kiến (Báo cáo thiếu thông tin hoặc công tác kiểm toán bị giới hạn ở những khoản mục trọng yếu mà kiểm toán viên không thu thập được những bằng chứng đề cho ý kiến). Ngoài ra, NĐT cần lưu ý chu kỳ đơn vị kiểm toán trong vòng 3-5 năm vì thế những DN thay đổi đơn vị kiểm toán liên tục cần đưa vào diện quan sát đặc biệt.
2. Phân tích sự biến động của các khoản doanh thu, thu nhập qua các năm; kiểm tra sự biến động của các khoản nợ phải thu khách hàng trên bảng cân đối kế toán và xem dòng tiền từ hoạt động kinh doanh của DN. Đồng thời, quan tâm tới sự biến động của các chỉ tiêu có mối quan hệ mật thiết với doanh thu như: hàng tồn kho, giá vốn.
3. Xem xét sự biến động của các khoản nợ phải thu khách hàng và doanh thu. Khi doanh thu và các khoản nợ phải thu khách hàng cùng tăng mạnh qua các năm. NĐT cần quan tâm đến mối quan hệ của các khách hàng với ban lãnh đạo và nguồn tiền mà khách hàng trả nợ cho doanh nghiệp.
4. Quan tâm tới các nhân tố ảnh hưởng trực tiếp tới động cơ thao túng BCTC của các DN như: năng lực quản trị của ban lãnh đạo đơn vị được kiểm toán, trình độ nhân viên, cường độ làm việc, chất lượng kiểm soát nội bộ của đơn vị được kiểm toán, thời điểm bán cổ phiếu ra công chúng, thời điểm công bố thông tin ra công chúng…
5. Lưu ý về những công ty vỏ bọc (Shell Company), đơn vị có mục đích đặc biệt (Special Purpose Entities – SPEs)
Trong đó: Công ty chỉ phát hành hoá đơn, không có kho hàng, không cung cấp hàng hoá, dịch vụ; Công ty sử dụng hoá đơn không hợp lệ, viết nội dung không rõ ràng; Công ty có những khoản vay lớn và bất thường với ngân hàng trong khi BCTC không thể hiện nhiều hoạt động; Công ty có giá vốn tăng đột biến và bất thường; Công ty có nhiều giao dịch bất thường vào cuối năm tài chính; Công ty ở thiên đường thuế;…
——————————————-
DISCLAMER:

Đây là phân tích dựa trên quan điểm cá nhân của tác giả, chỉ có tính chất tham khảo và không chịu trách nhiệm cho việc mua bán cổ phiếu của độc giả. Chúc độc giả đầu tư thành công.

Tags: BCTC, gian lận BCTC, thao túng BCTC, TTF

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *